Wanneer moet een arbeidsmiddel gecontroleerd worden?
3 min lezen · Bijgewerkt op 3 oktober 2026
Vóór de eerste ingebruikneming, na installatie wanneer de veiligheid daarvan afhangt, periodiek wanneer het toestel aan slijtage of verslechtering onderhevig is, en na uitzonderlijke gebeurtenissen. Voor hijs- en heftoestellen gelden bijkomende regels.
Vóór het toestel in gebruik gaat
De controle begint al bij de aankoop. De werkgever vermeldt in de bestelling dat het arbeidsmiddel aan de veiligheidsvoorschriften moet voldoen, en de preventieadviseur wordt daarbij betrokken (art. IV.2-6). De leverancier bezorgt een document waaruit blijkt dat aan die eisen voldaan is (art. IV.2-7).
Voor het toestel in dienst gaat, moet er een verslag zijn dat bevestigt dat de regels en de nodige risicobeheersing gerespecteerd zijn. Dat verslag maakt de preventieadviseur, zo nodig samen met andere deskundigen (art. IV.2-8). In de praktijk spreekt men vaak over de procedure van de ‘drie groene lichten’: bestelling, levering en indienststelling.
Na installatie
Hangt de veiligheid van een arbeidsmiddel af van de manier waarop het geïnstalleerd is, dan moet het na de installatie en vóór de eerste ingebruikneming een eerste controle krijgen. Dat geldt ook na elke montage op een nieuwe plaats (art. IV.2-14).
Periodiek en na uitzonderlijke gebeurtenissen
Arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die tot verslechtering kunnen leiden, krijgen periodieke controles en waar nodig periodieke proeven. Daarnaast is een bijzondere controle nodig na een uitzonderlijke gebeurtenis die de veiligheid kan aantasten (art. IV.2-14).
De Codex legt voor de meeste arbeidsmiddelen geen vaste termijn op. De frequentie volgt uit de risicoanalyse, de instructies van de fabrikant en specifieke reglementering. Leg die frequentie per toestel vast, zodat duidelijk is wanneer de volgende controle verwacht wordt.
Wie controleert, en wat bewaar je?
De controles gebeuren door bevoegde personen, intern of extern. De resultaten worden schriftelijk vastgelegd, ter beschikking gehouden van de inspectie en gedurende een passende tijd bewaard (art. IV.2-14).
Hijs- en heftoestellen
Voor arbeidsmiddelen voor het hijsen of heffen van lasten (boek IV, titel 4) verwijst de Codex voor de controles vóór ingebruikneming en de periodieke controles naar bepalingen van het ARAB. Afhankelijk van het toestel komt daar een externe dienst voor technische controles (EDTC) bij kijken.
Een heftruck moet regelmatig gecontroleerd worden door een bevoegd persoon. Een EDTC-keuring is volgens Prevent vereist wanneer de heftruck gebruikt wordt om personen te heffen (met een werkbak) of om lasten te hijsen. Check altijd welk gebruik er op de werkvloer echt gebeurt.
Praktisch
- Houd een register bij met per toestel het type controle, de frequentie en de volgende vervaldatum.
- Bewaar elk verslag bij het toestel: dat is je bewijs.
- Maak van elke opmerking in een verslag een actie met eigenaar en termijn.
- Plan een bijzondere controle na een aanrijding, herstelling of verplaatsing.
Officiële bronnen
- Codex boek IV, titel 2: Bepalingen van toepassing op alle arbeidsmiddelen
- Codex boek IV, titel 4: Hijsen of heffen van lasten
- FOD WASO: Hijsen en heffen
- Prevent: preventmemo heftrucks
Deze uitleg is algemeen en vervangt de officiële tekst niet. Controleer altijd de geldende versie van de regelgeving voor je eigen situatie.
